(Η)- Η Ζ΄ Γενική Συνέλευση στην Καμπέρα (7-20 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1991)-

ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ,

ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΠΙΣΤΟ ΛΑΟ, 

ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ 

ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ;

Tο επίσημο ΔΙΑΘΡΗΣΚΕΙΑΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ ΤΟΥ Π.Σ.Ε

Έρευνα:πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

ΠΩΣ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΕΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΡΕΤΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ.

ΜΕΡΟΣ -Η

1. Γενικά στοιχεία

Η Ζ΄ Γενική Συνέλευση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) πραγματοποιήθηκε στην Καμπέρα της Αυστραλίας από 7 έως 20 Φεβρουαρίου 1991, με κεντρικό θέμα: «Έλθε, Άγιο Πνεύμα, ανακαίνισε την όλη κτίση» («Come Holy Spirit, Renew the Whole Creation»). Η Συνέλευση αυτή αποτέλεσε σημείο καμπής για τις σχέσεις της Ορθοδοξίας με το ΠΣΕ, καθώς οι Ορθόδοξοι αντιπρόσωποι διαπίστωσαν μια «αυξανόμενη απομάκρυνση από τη βάση του ΠΣΕ» και «απομάκρυνση από βιβλικώς θεμελιωμένες χριστιανικές κατανοήσεις» της Αγίας Τριάδος, της σωτηρίας, του Ευαγγελίου και της φύσης της Εκκλησίας».

Το κλίμα έντασης επιδεινώθηκε από την κεντρική ομιλία της καθηγήτριας Chung Hyun Kyung, η οποία εξίσωσε το Άγιο Πνεύμα με πνεύματα της παραδοσιακής κορεατικής θρησκείας, προκαλώντας καταγγελίες για συγκρητισμό από Ορθόδοξους και Ευαγγελικούς.

Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Παρθένιος (Ορθόδοξος Ανατολικός) παρουσίασε την ορθόδοξη θεολογική προσέγγιση για το Άγιο Πνεύμα, τονίζοντας: «Όταν μιλάμε για το Άγιο Πνεύμα, μιλάμε για την Αγία Τριάδα. Δεν υπάρχει Άγιο Πνεύμα χωρίς την Αγία Τριάδα».

Το κείμενο της επίκλησης  της Δρος Τσανγκ Χιούνγκ Κιούνγκ,

Το κείμενο της επίκλησης  της Δρος Τσανγκ Χιούνγκ Κιούνγκ, όπως αυτό παρουσιάστηκε στη Ζ΄ Γενική Συνέλευση του Π.Σ.Ε. στην Καμπέρρα το 1991 και καταγράφεται στις πηγές, έχει ως εξής:

«Με ταπεινή καρδιά και σώμα, ας προσέξουμε στις κραυγές της δημιουργίας και τις κραυγές του πνεύματος εντός αυτής. Ελθέ. Το πνεύμα της Άγαρ, Αιγυπτίας, μαύρης δούλης, εκμεταλλευομένης και εγκαταλελειμμένης από τον Αβραάμ και την Σάρρα, τους προγόνους της πίστεώς μας. Ελθέ. Το πνεύμα του Ουρία, πιστού στρατιώτου σταλέντος και φονευθέντος στο πεδίο της μάχης υπό του μεγάλου Βασιλέως Δαυίδ, εξ αιτίας της βασιλικής πλεονεξίας για την σύζυγό του Βηρ-σαβεέ. Ελθέ. Το πνεύμα της θυγατρός του Ιεφθάε, του θύματος της πίστεως του πατρός της, ο οποίος την προσέφερε ως θυσία στον Θεό, επειδή είχε νικήσει στον πόλεμο. Ελθέ. Το πνεύμα των νηπίων, των φονευθέντων υπό των στρατιωτών του βασιλέως Ηρώδου κατά την γέννηση του Ιησού. Ελθέ. Το πνεύμα της Ιωάννας ντ’ Αρκ και των πολλών άλλων, οι οποίες εκάησαν κατά την “εξόντωσι των μαγισσών” (witch trials), κατά την διάρκεια του Μεσαίωνος. Ελθέ. Το πνεύμα των ανθρώπων, των αποθανόντων κατά τις σταυροφορίες. Ελθέ. Το πνεύμα των ιθαγενών της γης, θυμάτων της γενοκτονίας κατά τους χρόνους της αποικιοκρατίας και την περίοδο της μεγάλης Χριστιανικής ιεραποστολής στον παγανιστικό κόσμο. Ελθέ. Το πνεύμα των Ιουδαίων, των φονευθέντων στους θαλάμους των αερίων κατά την διάρκεια του ολοκαυτώματος. Ελθέ. Το πνεύμα των φονευθέντων ανθρώπων στην Χιροσίμα και το Ναγκασάκι από τις ατομικές βόμβες. Ελθέ. Το πνεύμα των γυναικών της Κορέας στον Ιαπωνικό “πρόστυχο στρατό” κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, οι οποίες εχρησιμοποιήθησαν και εβασανίσθησαν από τους αιμοδιψείς στρατιώτας. Ελθέ. Το πνεύμα των Βιετναμέζων, οι οποίοι εφονεύθησαν από (βόμβες) ναπάλμ, Agent Orange, ή την πείνα επάνω στα πλεούμενα. Ελθέ. Το πνεύμα του Μαχάτμα Γκάντι, Στήβ Μπίκο, Μάρτιν Λούθερ Κινγκ του νεωτέρου, Μάλκολμ Χ, Βίκτωρ Γιάρα, Όσκαρ Ρομέρο και πολλών ανωνύμων γυναικών μαχητών της ελευθερίας, οι οποίες απέθαναν στην πάλη για την απελευθέρωσι των λαών τους. Ελθέ. Το πνεύμα των φονευθέντων ανθρώπων στο Μποπάλ και Τσερνομπίλ και το πνεύμα των μεδουσών από την δοκιμαστική πυρηνική ζώνη του Ειρηνικού. Ελθέ. Το πνεύμα των συντριβέντων από τα τανκς στο Καντζού, την πλατεία Τιενανμέν και την Λιθουανία. Ελθέ. Το πνεύμα του τροπικού δάσους του Αμαζονίου, που τώρα φονεύεται καθημερινώς. Ελθέ. Το πνεύμα της γης, του αέρος και των υδάτων, των βιαζομένων, βασανιζομένων και εκμεταλλευομένων από την ανθρώπινη απληστία για χρήματα. Ελθέ. Το πνεύμα των στρατιωτών, πολιτών και θαλασσίων δημιουργημάτων, τα οποία αποθνήσκουν τώρα στον αιματηρό πόλεμο του Κόλπου. Ελθέ. Το πνεύμα του Απελευθερωτού, αδελφού μας Ιησού, βασανισθέντος και φονευθέντος επί του σταυρού». Μετά την ολοκλήρωση αυτών των επικλήσεων, η Δρ Τσανγκ έκαψε τον κατάλογο με τα ονόματα και σκόρπισε τη στάχτη στον αέρα υπό τη συνοδεία μουσικής. Το κάψιμο ήταν μια συμβολική πράξη απελευθέρωσης και επικοινωνίας με τα πνεύματα των θυμάτων, ενώ για την Ορθόδοξη πλευρά αποτέλεσε μια «φρικτή βλασφημία» και «δαιμονική» εκτροπή από τη βιβλική διδασκαλία

 

Οι άλλες «επαναστατικές» θεολογίες που προωθεί το Π.Σ.Ε στην Καμπέρα

Σύμφωνα με τις πηγές, το Π.Σ.Ε. προωθεί μια σειρά από «νέες» ή ριζοσπαστικές θεολογικές τάσεις, οι οποίες συχνά χαρακτηρίζονται ως «τριτοκοσμικές θεολογίες». Αυτές οι θεολογίες αποκλίνουν από την παραδοσιακή χριστιανική διδασκαλία και ενσωματώνουν κοινωνικοπολιτικά και τοπικά πολιτισμικά στοιχεία.

Οι κυριότερες από αυτές τις θεολογίες που αναφέρονται είναι:

• Μὶν Τζοὺνγκ θεολογία (Minjung Theology): Πρόκειται για μια κορεατική «πολιτική θεολογία απελευθερώσεως» που αναπτύχθηκε τις τελευταίες δεκαετίες,. Χαρακτηρίζεται από τη μείξη χριστιανικών στοιχείων με τον σαμανισμό, τον βουδισμό, τον κομφουκιανισμό και διάφορες πολιτικές ιδεολογίες,. Εστιάζει στον αγώνα των καταπιεσμένων («Μὶν-τζοὺνγκ» σημαίνει λαός ή μάζα) ενάντια στην πολιτική καταπίεση και την κοινωνική περιθωριοποίηση,.
• Θεολογία της Απελευθέρωσης: Αναφέρεται ως το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται η Μιντζούνγκ θεολογία, δίνοντας έμφαση στην πολιτική και κοινωνική απελευθέρωση,,.
• Φεμινιστική Θεολογία: Προωθείται έντονα μέσα στο Π.Σ.Ε., με τις γυναίκες να διεκδικούν ηγετικές θέσεις και να επηρεάζουν τη θεολογική κατεύθυνση,. Ένα παράδειγμα είναι η «Ασιατική γυναικεία θεολογία», η οποία επιδιώκει να κατανοήσει το Ευαγγέλιο μέσα από τις εμπειρίες των γυναικών της Ασίας και την τοπική κουλτούρα,.
• Θεολογία του Διαλόγου: Αυτή η τάση, που υποστηρίχθηκε από ορθόδοξους οικουμενιστές όπως ο Μητροπολίτης Γεώργιος Κόδρ, επιδιώκει να θεμελιώσει τη θρησκευτική επικοινωνία με τις άλλες θρησκείες, αναγνωρίζοντας «πνευματικό πλούτο» και «σωστικές ενέργειες» του Αγίου Πνεύματος έξω από τον Χριστιανισμό,.
• Θεολογία του Πλουραλισμού: Προτείνει την υπέρβαση του «Χριστοκεντρισμού», υποστηρίζοντας ότι η σωτηρία δεν πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά στον Ιησού Χριστό, αλλά να αναγνωρίζεται η παρουσία του θείου και σε άλλες θρησκευτικές παραδόσεις,,.

Οι πηγές αναφέρουν ότι αυτές οι «νέες θεολογίες», προωθούνται από ορισμένους κύκλους εντός του Συμβουλίου προκειμένου να καταστεί δυνατός ο διαθρησκειακός διάλογος, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για τη δημιουργία ενός «νεφελώδους θεολογικού συγκρητισμού.

(πηγή.:Μητροπολίτη Κυπριανού: Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών και Διαθρησκεική κίνησις)

Σύμφωνα με τον επίσημο κατάλογο συμμετεχόντων της 7ης Συνέλευσης του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) στην Καμπέρα (1991), ο οποίος περιλαμβάνεται στην επίσημη έκθεση "Signs of the Spirit", μπορούμε να επαληθεύσουμε πλήρως την παρουσία των τεσσάρων από τα οκτώ πρόσωπα που αναφέρετε ως επίσημων αντιπροσώπων (delegates) της Εκκλησίας της Ελλάδος: Μητροπολίτης Δημητριάδος Χριστόδουλος: Αναφέρεται ρητά ως επίσημος αντιπρόσωπος (delegate) της Εκκλησίας της Ελλάδος. Μητροπολίτης Περιστερίου Χρυσόστομος (Ζαφείρης): Αναφέρεται ως επίσημος αντιπρόσωπος της Εκκλησίας της Ελλάδος. Συμμετείχε επίσης ενεργά στις συζητήσεις της ολομέλειας, τονίζοντας την ευθύνη των Χριστιανών ως «συν-δημιουργών» για την προστασία της κτίσης. Μητροπολίτης Νικοπόλεως Μελέτιος: Αναφέρεται ως επίσημος αντιπρόσωπος της Εκκλησίας της Ελλάδος. Είχε επίσης συμμετάσχει στη Διορθόδοξη Διάσκεψη στο Chambésy το 1990 για την προετοιμασία της Συνέλευσης. Καθηγητής Βλάσιος Φειδάς: Αναφέρεται ως επίσημος λαϊκός αντιπρόσωπος (lay delegate) της Εκκλησίας της Ελλάδος. Συμμετείχε στις εργασίες της Επιτροπής Οικονομικών (Finance Committee), της Επιτροπής Δημοσίων Θεμάτων (Public Issues Committee), ενώ παρενέβη στην ολομέλεια για θέματα εκκλησιολογίας.   Επιπλέον μέλη της αντιπροσωπείας της Εκκλησίας της Ελλάδος (1991): Από τις πηγές προκύπτει ότι στην επίσημη αντιπροσωπεία της Εκκλησίας της Ελλάδος στην Καμπέρα συμμετείχαν επίσης οι: Καθηγητής π. Ιωάννης Ρωμανίδης. Καθηγητής Κωνσταντίνος Σκουτέρης. Μητροπολίτης Νεαπόλεως Διονύσιος. Μητροπολίτης Ζακύνθου Παντελεήμων. Μητροπολίτης Κερκύρας Τιμόθεος. Επίσκοπος Ανδρούσης Αναστάσιος (Γιαννουλάτος), ο οποίος αναφέρεται ως μέλος της Εκκλησίας της Ελλάδος διαμένων στην Κένυα και είχε σημαντική συμβολή στις συζητήσεις για τη βιβλική θεώρηση της κτίσης.   Πρωτοπρεσβύτερος Στέφανος Αβραμίδης: Συμμετείχε ως επίσημος αντιπρόσωπος και ήταν μέλος της Message Committee (Επιτροπής Μηνύματος) της Συνέλευσης. Πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντίνος Καραϊσαρίδης: Συμμετείχε ως επίσημος αντιπρόσωπος. Δημήτριος Καραδάγλης: Συμμετείχε ως steward (νεανικός εθελοντής) εκπροσωπώντας την Εκκλησία της Ελλάδος. Ελένη Νταλαμπίρα, Παρασκευή Δρόσου, Βασίλης Παπαθανασίου και Ναταλία Παπαγιαννοπούλου: Συμμετείχαν ως εκλεκτό προσωπικό (coopted staff). Σημειώνεται ότι στην ίδια Συνέλευση συμμετείχε και η Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία με δική της αντιπροσωπεία, την οποία αποτελούσαν ο Αιδεσιμότατος Νικόλαος Στεφανίδης ως αντιπρόσωπος και ο Δημήτρης Μπούκης ως νεανικός αντιπρόσωπος

 

Οι Ορθόδοξοι αντιπρόσωποι υπέβαλαν ξεχωριστή δήλωση , εκφράζοντας ιδιαίτερες ανησυχίες και θέτοντας το ερώτημα αν είχε έρθει η ώρα για επανεξέταση των σχέσεων των Ορθοδόξων Εκκλησιών με το ΠΣΕ.

3. Συμμετέχοντες από το Οικουμενικό Πατριαρχείο   Σύμφωνα με τον επίσημο κατάλογο των συμμετεχόντων στην 7η Συνέλευση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών στην Καμπέρα (1991), η αντιπροσωπεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου ήταν πολυπληθής και αποτελούνταν από τα εξής πρόσωπα: Επίσημοι Αντιπρόσωποι (Delegates) Συνολικά αναφέρονται 17 επίσημοι αντιπρόσωποι (με δικαίωμα ψήφου), οι οποίοι εκπροσωπούσαν διαφορετικές επαρχίες του Θρόνου ανά τον κόσμο: Μητροπολίτης Χαλκηδόνος Βαρθολομαίος: Επικεφαλής της αντιπροσωπείας. Μητροπολίτης Μύρων Χρυσόστομος: Συμμετείχε ως αντιπρόσωπος και κατείχε τη θέση του Αντιπροέδρου (Vice-moderator) της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΣΕ. Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης (Ζηζιούλας): Συμμετείχε ως αντιπρόσωπος και ήταν ένας από τους κύριους ομιλητές στην ολομέλεια για τα υποθέματα της Συνέλευσης. Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας Στυλιανός: Αντιπρόσωπος από την έδρα της Συνέλευσης, την Αυστραλία. Μητροπολίτης Νέας Ζηλανδίας Διονύσιος (Ψιάχας): Συμμετείχε ως αντιπρόσωπος. Μέγας Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Τσέτσης: Εκπρόσωπος στην έδρα του ΠΣΕ στη Γενεύη. Ανέγνωσε το μήνυμα του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Παρθενίου στην ολομέλεια. Καθηγητής π. Εμμανουήλ Κλάψης: Αντιπρόσωπος από τις ΗΠΑ. Αρχιμανδρίτης Κύριλλος: Αντιπρόσωπος από το Ηνωμένο Βασίλειο. Πρωτοπρεσβύτερος Μίλτων Ευθυμίου: Αντιπρόσωπος από τις ΗΠΑ. Πρωτοπρεσβύτερος Ιωάννης Χρυσαυγής: Αντιπρόσωπος από την Αυστραλία. Διάκονος Χρυσόστομος Καλαϊτζής: Αντιπρόσωπος από την Τουρκία. Καθηγητής Βασίλειος Ισταυρίδης: Αντιπρόσωπος από την Τουρκία. Καθηγητής Γεώργιος Μπέμπης: Αντιπρόσωπος από τις ΗΠΑ. Δρ. Αλέξανδρος Παπαδερός: Αντιπρόσωπος από την Ελλάδα. Ηλίας Κρισόστομο Αμπραμίδης: Αντιπρόσωπος από την Αργεντινή. Αλίκη Μωραϊτίνη: Γυναίκα αντιπρόσωπος από την Ελβετία. Πατρίτσια Σκούτα: Γυναίκα αντιπρόσωπος από την Αυστραλία. Άλλες Κατηγορίες Συμμετεχόντων Εκτός από τους επίσημους αντιπροσώπους, το Οικουμενικό Πατριαρχείο εκπροσωπήθηκε επίσης από: Προσκεκλημένοι (Guests): Ο Μητροπολίτης Σηλυβρίας Αιμιλιανός και ο Αρχιμανδρίτης Λεωνίδας (Αυστραλία). Σύμβουλοι (Advisers): Ο καθηγητής π. Στάνλεϊ Χάρακας (ΗΠΑ). Προσωπικό του ΠΣΕ (WCC Staff): Ο Γιώργος Λεμόπουλος και ο Αρχιμανδρίτης (μετέπειτα Μητροπολίτης) Γεννάδιος Λιμούρης. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης είχε κεντρική θεολογική συμβολή στις συζητήσεις, τονίζοντας ότι το Άγιο Πνεύμα δεν πρέπει να συγχέεται με τις ανθρώπινες ψυχολογικές εμπειρίες, αλλά να λατρεύεται ως Κύριος που αποκαλύπτει την αλήθεια   ---------------------------------------------------------------------------- Οι πηγές στις οποίες βασίστηκαν οι πληροφορίες για τη συμμετοχή του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Εκκλησίας της Ελλάδος στην 7η Συνέλευση του ΠΣΕ στην Καμπέρα (1991), καθώς και για τη συμβολή του τότε Μητροπολίτη Βαρθολομαίου: Συμμετοχή και Ηγεσία του Βαρθολομαίου: Η πηγή "Ecumenical Patriarch Bartholomew | Ukrainian Orthodox Church of the USA" αναφέρει ρητά ότι ο Μητροπολίτης Βαρθολομαίος ηγήθηκε της Ορθόδοξης αντιπροσωπείας στην 7η Γενική Συνέλευση του ΠΣΕ στην Καμπέρα τον Ιανουάριο του 1991. Επίσης, επιβεβαιώνει ότι εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης τον Οκτώβριο του 1991 και ενθρονίστηκε τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Θεολογικές Ενστάσεις και Στάση των Ορθοδόξων: Οι πηγές "The Thessaloniki Summit" και "The Deadly Sin of Orthodox Ecumenists" περιγράφουν πώς οι Ορθόδοξοι αντιπρόσωποι στην Καμπέρα εξέφρασαν σθεναρές αντιρρήσεις για θεολογικές αποκλίσεις του ΠΣΕ, όπως η απομάκρυνση από τη βιβλική κατανόηση της Αγίας Τριάδας και οι τάσεις συγκρητισμού. Ο Μητροπολίτης Βαρθολομαίος είχε ηγετικό ρόλο στη διατύπωση αυτών των ενστάσεων. Μέλη της Αντιπροσωπείας του Οικουμενικού Πατριαρχείου: Ο π. Εμμανουήλ Κλάψης αναφέρεται ως μέλος της επίσημης αντιπροσωπείας του Οικουμενικού Πατριαρχείου στις συνελεύσεις της Καμπέρα (1991), του Χαράρε (1998) και του Πόρτο Αλέγκρε (2005). Ο Ηλίας Κρισόστομο Αμπραμίδης (Elias Crisóstomo Abramides) από την Αργεντινή επιβεβαιώνεται ότι συμπεριλήφθηκε στην αντιπροσωπεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την Καμπέρα με επιστολή του Πατριάρχη Δημητρίου το 1990. Ο Αρχιμανδρίτης Γεννάδιος Λιμούρης αναφέρεται ως στέλεχος του ΠΣΕ και μέλος της αντιπροσωπείας του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, μεταφέροντας το κλίμα και τους προβληματισμούς της Συνέλευσης. Επίσημη Έκθεση της Συνέλευσης: Η πλήρης βιβλιογραφική παραπομπή για τα πρακτικά είναι: "Signs of the spirit. Official report of the Seventh Assembly of the World Council of Churches. Canberra, Australia, 7-20 February 1991", έκδοση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (Γενεύη, 1991). Λοιπές Συμμετοχές: Η πηγή "The Coptic Orthodox Church and the Ecumenical Movement" παραθέτει τον κατάλογο της πολυπληθούς Κοπτικής αντιπροσωπείας (με επικεφαλής τον Πατριάρχη Σενούδα Γ΄) και αναφέρει τη σημαντική ομιλία του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Παρθενίου. Αυτές οι πηγές τεκμηριώνουν τα πρόσωπα και τα γεγονότα που συζητήσαμε, επιβεβαιώνοντας τη χρονική σειρά των γεγονότων του 1991.

 

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ  ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΜΠΕΡΑΣ

Η 7η Γενική Συνέλευση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) στην Καμπέρα το 1991 δεν αποτέλεσε απλώς μια αποτυχία, αλλά ένα «θανάσιμο αμάρτημα» και ένα σημείο συγκρητιστικού εκφυλισμού για τον ορθόδοξο κόσμο.

Οι βασικοί πυλώνες αυτής της κριτικής, όπως προκύπτουν από τις πηγές, επικεντρώνονται στα εξής σημεία:

1. Η Πρόκληση του Συγκρητισμού και η «Βλασφημία» της Καμπέρας.

Η ορθόδοξη  κριτική θεωρεί τη Συνέλευση της Καμπέρας ως την απόλυτη επιβεβαίωση ότι το ΠΣΕ μετατράπηκε σε έναν πανθρησκειακό οργανισμό. Το κεντρικό γεγονός που προκάλεσε την οργή των παραδοσιακών κύκλων ήταν η παρουσίαση της Κορεάτισσας θεολόγου Chung Hyun Kyung, η οποία χρησιμοποίησε στοιχεία κορεατικού σαμανισμού για να μιλήσει για το Άγιο Πνεύμα.

• Οι επικριτές καταγγέλλουν τη σύγχυση του Αγίου Πνεύματος με «πνεύματα της γης, του αέρα και της θάλασσας» ή πνεύματα νεκρών προσώπων, κάτι που θεωρείται βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος και πνευματική τύφλωση.
• Υποστηρίζεται ότι αυτή η προσέγγιση σχετικοποιεί πλήρως τη χριστιανική πίστη, καθιστώντας την περιττή για τη σωτηρία του κόσμου.

(Z)-Η ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΣΤΗ ΛΙΜΑ (1982) ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ «ΠΙΣΤΙΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΣ» ΚΑΙ Η ΣΤ΄ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ Π.Σ.Ε (Βανκούβερ, 1983)-ΠΩΣ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΕΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ, ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΣΤΗΝ ΑΙΡΕΤΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ.

 ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ,

ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΠΙΣΤΟ ΛΑΟ, 

ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ 

ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΟΙ;

7- Η ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ  ΣΤΗ ΛΙΜΑ (1982) ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ «ΠΙΣΤΙΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΣ»

ΚΑΙ Η ΣΤ΄ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ  Π.Σ.Ε (Βανκούβερ, 1983)

Έρευνα: πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αθανασίου

Η Συνέλευση της Λίμα (Ιανουάριος 1982) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία της σύγχρονης Οικουμενικής Κίνησης.

Πρόκειται για την Ολομέλεια της Επιτροπής «Πίστη και Τάξη» (Faith and Order) του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ), η οποία συνήλθε στη Λίμα του Περού με σκοπό την οριστικοποίηση των δογματικών συγκλίσεων μεταξύ των Χριστιανικών ομολογιών.\

ΟΙ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ

Στην Ολομέλεια της Επιτροπής «Πίστη και Τάξη» (Faith and Order) στη Λίμα του Περού (Ιανουάριος 1982), η Ορθόδοξος Εκκλησία εκπροσωπήθηκε από επιφανείς ιεράρχες και πανεπιστημιακούς θεολόγους. Ανάμεσα στους συνέδρους που συνέβαλαν στη διαμόρφωση και έγκριση του ιστορικού κειμένου BEM (Βάπτισμα, Ευχαριστία, Ιερωσύνη), οι εκπρόσωποι του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Εκκλησίας της Ελλάδος διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο. 1. Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως Το Οικουμενικό Πατριαρχείο είχε ηγετική παρουσία στις θεολογικές διαβουλεύσεις, εστιάζοντας κυρίως στη διαμόρφωση της Ευχαριστιακής Θεολογίας και της δομής της Ιερωσύνης: Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης (Ζηζιούλας): Ως μέλος της Επιτροπής «Πίστη και Τάξη», υπήρξε ένας από τους βασικούς αρχιτέκτονες της θεολογίας του κειμένου BEM. Η συμβολή του ήταν καθοριστική στα κεφάλαια της Ευχαριστίας και της Ιερωσύνης (τριμερές σχήμα: Επίσκοπος, Πρεσβύτερος, Διάκονος). Παραπομπή: John D. Zizioulas, "The Ministry in the Church: An Orthodox Response to the BEM Document", The Ecumenical Review 37 (1985), σσ. 273–280. Μητροπολίτης Μύρων Χρυσόστομος (Κωνσταντινίδης): Επικεφαλής της αντιπροσωπείας του Οικουμενικού Πατριαρχείου, με μακρά θητεία στους διαχριστιανικούς διαλόγους και ουσιαστική παρέμβαση στη δογματική θεμελίωση των κειμένων. Παραπομπή: Chrysostomos Constantinides, "The Faith and Order Commission and the Orthodox Tradition", Faith and Order Paper No. 121, WCC, Geneva 1982. Μητροπολίτης Ηλιουπόλεως Αθανάσιος (Παππάς) π. Νικόλαος Λόσσκυ (Nicolas Lossky): Καθηγητής του Ινστιτούτου Αγίου Σεργίου στο Παρίσι (υπό τη δικαιοδοσία τότε του Οικουμενικού Πατριαρχείου), με μεγάλη συμβολή στα λειτουργικά θέματα. Παραπομπή: Nicolas Lossky, "The Lima Document on Baptism, Eucharist and Ministry: An Orthodox Perspective", St Vladimir's Theological Quarterly 27 (1983), σσ. 239–247. Μέγας Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Τσέτσης: Μέλος της Επιτροπής και της Ομάδας Εργασίας Δέσποινα Πρασσά. 2. Εκκλησία της Ελλάδος Μητροπολίτης Περιστερίου Χρυσόστομος. Μητροπολίτης Καλαβρύτων Αμβρόσιος Καθηγητής Πέτρος Βασιλειάδης (Α.Π.Θ.): Συμμετείχε ενεργά ως ειδικός σύμβουλος και θεολόγος, με επίκεντρο τη λειτουργική αναγέννηση, την ευχαριστιακή εκκλησιολογία και τη «Λειτουργία μετά τη Λειτουργία». Παραπομπή: Petros Vassiliades, "The BEM Document: An Orthodox Evaluation", International Review of Mission 72 (1983), σσ. 201–211. Καθηγητής Βλάσιος Φειδάς (Ε.Κ.Π.Α.): Καθηγητής Εκκλησιαστικής Ιστορίας και επιστημονικός σύμβουλος της Εκκλησίας της Ελλάδος, εστίασε στην ιστορικο-κανονική θεμελίωση του Βαπτίσματος και της Αποστολικής Διαδοχής. Παραπομπή: Βλάσιος Φειδάς, «Το κείμενον της Λίμα (BEM) και η Ορθόδοξος Θεολογική Παράδοσις», περιοδικό Εκκλησία, τ. 60 (1983), σσ. 145–152. Καθηγητής Γεώργιος Γαλίτης (Ε.Κ.Π.Α.): Καθηγητής Καινής Διαθήκης, με συμβολή στη βιβλική θεμελίωση των άρθρων για το Βάπτισμα και την Ευχαριστία. Παραπομπή: Γεώργιος Γαλίτης, «Η σημασία της Συνελεύσεως της Λίμα για την Οικουμενική Κίνηση», Θεολογία 54 (1983), σσ. 88–102. Γενικές Πηγές & Επίσημα Πρακτικά της Λίμα World Council of Churches (WCC), Baptism, Eucharist and Ministry, Faith and Order Paper No. 111, Geneva 1982 (Το επίσημο κείμενο BEM με τους συντάκτες και τα μέλη της Επιτροπής). Gennadios Limouris (ed.), Orthodox Visions of Ecumenism: Statements, Messages and Papers on Ecumenical Topics 1902–1992, WCC Publications, Geneva 1994 (Περιλαμβάνει τις επίσημες ορθόδοξες τοποθετήσεις στη Λίμα).

 

Η Επιτροπή «Πίστη και Τάξη» και το Κείμενο της Λίμας (1982)

Η Επιτροπή «Πίστη και Τάξη» (Faith and Order) αποτελεί τον θεολογικό πυρήνα της Οικουμενικής Κίνησης. Το κείμενο που συντάχθηκε στη Λίμα του Περού το 1982, με τίτλο «Βάπτισμα, Ευχαριστία, Ιερωσύνη» (BEM), θεωρείται το πιο επιδραστικό οικουμενικό θεολογικό κείμενο του 20ού αιώνα.

To κείμενο BEM (Βάπτισμα, Ευχαριστία, Ιερωσύνη) της Λίμα (1982) χωρίζεται σε 3 κύρια μέρη και αποτελείται συνολικά από 108 αριθμημένα άρθρα (paragraphs), συνοδευόμενα από επεξηγηματικά σχόλια (commentaries).

ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΒΕΜ ΜΕ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ   Στο κείμενο BEM (Βάπτισμα, Ευχαριστία, Ιερωσύνη) της Λίμα (1982), η «οικουμενιστική λογική» αποτυπώνεται κυρίως μέσω της τεχνικής της «θεολογικής σύγκλισης» (theological convergence) και της διφορούμενης ή συμπεριληπτικής γλώσσας. Ο στόχος των συντακτών ήταν να βρεθεί ένα κοινό λεκτικό πλαίσιο που θα επέτρεπε σε διαμετρικά αντίθετες θεολογικές παραδόσεις (π.χ. Ορθόδοξοι, Ρωμαϊκοκαθολικοί, Προτεστάντες, Βαπτιστές) να συνυπογράψουν το κείμενο. Αυτό οδήγησε στη συμπερίληψη συγκεκριμένων άρθρων τα οποία επικρίθηκαν έντονα από συντηρητικούς και ορθόδοξους θεολόγους ως «οικουμενιστικοί συμβιβασμοί» ή τεχνητή εξίσωση ασύμβατων δογμάτων. ------------------------------------------------------------------------ 1. Άρθρα για το Βάπτισμα με Οικουμενιστική Λογική Άρθρο 6 (Πολυμορφία στον Τρόπο Τέλεσης): «Το βάπτισμα τελείται με νερό στο όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος...» Η οικουμενιστική λογική: Εξισώνει την ορθόδοξη/αποστολική τριπλή κατάδυση και ανάδυση με τον δυτικό ραντισμό ή την επίχυση, θεωρώντας τον τρόπο τέλεσης «δευτερεύοντα τύπο» προκειμένου να γίνουν αποδεκτές όλες οι προτεσταντικές πρακτικές. Άρθρα 11–13 (Συμβιβασμός Νηπιοβαπτισμού & Βαπτίσματος Πιστών): «...τόσο το βάπτισμα των νηπίων όσο και το βάπτισμα των πιστών (ενηλίκων) ενσαρκώνουν την ίδια μυστηριακή πραγματικότητα...» (Άρθρο 12) Η οικουμενιστική λογική: Επιχειρεί να συνταιριάξει δύο θεολογικά αντίθετες εκκλησιολογίες (την ιστορική εκκλησιαστική παράδοση του παιδοβαπτισμού με την αναβαπτιστική/ευαγγελική θέση περί βαπτίσματος μόνο μετά από ενήλικη ομολογία), παρουσιάζοντάς τες ως «συμπληρωματικές» εκφράσεις του ίδιου μυστηρίου. Άρθρα 14–15 (Αποσύνδεση Βαπτίσματος και Χρίσματος): «Η δωρεά του Αγίου Πνεύματος είναι εγγενής στο βάπτισμα... είτε εκφράζεται με το χρίσμα είτε με την επίθεση των χειρών είτε με την αυξανόμενη εμπειρία της πίστης.» Η οικουμενιστική λογική: Σχετικοποιεί το Μυστήριο του Χρίσματος, προκειμένου να καλύψει τις προτεσταντικές ομολογίες που δεν τελούν Χρίσμα, υποβαθμίζοντάς το σε μια απλή «συμβολική πράξη» ή μετατοπίζοντάς το στη μεταγενέστερη εμπειρία του πιστού. ------------------------------------------------- 2. Άρθρα για την Ευχαριστία με Οικουμενιστική Λογική Άρθρα 8–13 (Η Ευχαριστία ως «Ανάμνηση» - Anamnesis): «Η Ευχαριστία είναι η ανάμνηση των μεγάλων έργων του Θεού... Η ανάμνηση δεν είναι απλή ανάκληση του παρελθόντος, αλλά η παρούσα πραγματικότητα της θυσίας του Χριστού...» Η οικουμενιστική λογική: Χρησιμοποιείται ο βιβλικός όρος «ανάμνηση» ως θεολογικό «γεφύρωμα». Έτσι, οι μεν Ορθόδοξοι και Καθολικοί διαβάζουν σε αυτόν την πραγματική αναιμάκτω θυσία, οι δε Προτεστάντες διαβάζουν μια συμβολική/αναμνηστική τελετή, αποφεύγοντας τον σαφή δογματικό προσδιορισμό (π.χ. μεταβολή, μετουσίωση/transubstantiation). Άρθρα 14–15 (Η «Πραγματική Παρουσία» & Επίκληση): «Ο Χριστός είναι αληθινά παρών στην Ευχαριστία... Ο τρόπος της παρουσίας του Χριστού είναι μυστήριο...» Η οικουμενιστική λογική: Ενώ γίνεται λόγος για «αληθινή παρουσία», αποφεύγεται εσκεμμένα να αποσαφηνιστεί πώς και πότε τα Δώρα γίνονται Σώμα και Αίμα Χριστού, ώστε να γίνονται δεκτές τόσο οι ορθόδοξες όσο και οι λουθηρανικές (συνουσίαση) ή καλβινικές (πνευματική παρουσία) αντιλήψεις. Άρθρα 19–20 & 33 (Τάση για Προκαταρκτική Διακοινωνία - Intercommunion): «Καθώς οι Εκκλησίες αυξάνουν στην κοινή κατανόηση της Ευχαριστίας... ενθαρρύνονται να ξεπεράσουν τα εμπόδια για την κοινή τράπεζα...» Η οικουμενιστική λογική: Προωθείται η ιδέα ότι η κοινή Ευχαριστία (intercommunion) μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο για την επίτευξη της ενότητας, αντιβαίνοντας την ορθόδοξη αρχή ότι η Θεία Κοινωνία είναι η κορωνίδα και το αποτέλεσμα της πλήρους δογματικής ταύτισης. ------------------------------------------------------------------------ 3. Άρθρα για την Ιερωσύνη με Οικουμενιστική Λογική Άρθρα 7–13 (Λειτουργική προσέγγιση της Ιερωσύνης): «Όλα τα μέλη της Εκκλησίας καλούνται να ανακαλύψουν τα χαρίσματά τους... Η ειδική ιερωσύνη υπάρχει για να υπηρετεί τη γενική ιερωσύνη των πιστών...» Η οικουμενιστική λογική: Υποβαθμίζεται ο μυστηριακός και οντολογικός χαρακτήρας της Ιερωσύνης (όπως τον αντιλαμβάνονται Ορθόδοξοι και Καθολικοί), παρουσιάζοντάς την περισσότερο ως «λειτουργική ανάθεση καθηκόντων» (office/function) για να ικανοποιηθεί η προτεσταντική εκκλησιολογία. Άρθρα 34–38 (Επαναπροσδιορισμός της Αποστολικής Διαδοχής): «Η Αποστολική Διαδοχή εκφράζεται πρωτίστως ως συνέχεια στην αποστολική διδασκαλία και πίστη... Η ιστορική διαδοχή των επισκόπων είναι ένα πολύτιμο σημείο, αλλά όχι η μόνη εγγύηση...» Η οικουμενιστική λογική: Αποσυνδέεται η Αποστολική Διαδοχή από την αδιάσπαστη  αλυσίδα χειροτονιών των Επισκόπων, προκειμένου να αναγνωριστούν ως «έγκυρες» οι χειροτονίες των Προτεσταντικών Εκκλησιών που δεν διατήρησαν την ιστορική επισκοπική διαδοχή. Άρθρα 41–44 (Ουδετερότητα στο ζήτημα της Χειροτονίας των Γυναικών): «Οι Εκκλησίες βρίσκονται σε διαφωνία όσον αφορά τη χειροτονία των γυναικών... Ορισμένες βλέπουν σε αυτήν μια νέα δωρεά του Αγίου Πνεύματος, ενώ άλλες θεωρούν ότι αντιβαίνει την Αποστολική Παράδοση...» Η οικουμενιστική λογική: Το κείμενο τηρεί στάση «ίσων αποστάσεων», αποφεύγοντας να καταδικάσει τη χειροτονία γυναικών ως δογματική εκτροπή, ώστε να μην διαταραχθούν οι σχέσεις ούτε με τις Προτεσταντικές/Αγγλικανικές Εκκλησίες (που τη χειροθετούν) ούτε με τις Ορθόδοξες/Καθολικές (που την απορρίπτουν). Συμπεράσματα: Η «οικουμενιστική λογική» των παραπάνω άρθρων στηρίχθηκε στη χρήση «διφορούμενης γλώσσας». Αυτό διευκολύνει τη συνύπαρξη διαφορετικών ομολογιών υπό το ίδιο κείμενο· εντούτοις, σύμφωνα με την  ορθόδοξη κριτική  συγκαλύπτει τις πραγματικές δογματικές διαφωνίες αντί να τις επιλύει. Σχετικοποιεί τα Μυστήρια, υποβιβάζοντάς τα από χαρισματικές/οικουμενικές πραγματικότητες σε «συμβολικές πράξεις». Επιχειρεί μια «εκ των κάτω» ενότητα στη βάση του ελάχιστου κοινού παρανομαστή (minimalism).

 ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΤΕΡΑ ΣΧΟΛΙΑ

Το BEM ήταν κείμενο σύγκλισης  και όχι δογματική απόφαση.

Βάπτισμα: Αναγνωρίστηκε η θεμελιώδης ενότητα του βαπτίσματος στο όνομα της Αγίας Τριάδας και η σύνδεσή του με τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος. Ο Ιωάννης Ζηζιούλας υποστήριξε ότι τα όρια της Εκκλησίας συμπίπτουν με τα όρια του Βαπτίσματος. Παρόλο που οι ετερόδοξοι βρίσκονται σε κατάσταση σχίσματος ή αίρεσης και δεν απολαμβάνουν την πληρότητα της εκκλησιαστικής ζωής (αφού λείπει η πλήρης ευχαριστιακή κοινωνία), το Βάπτισμά τους στο όνομα της Τριάδας δεν είναι «κενό περιεχομένου». Δημιουργεί μια «ελλειμματική» ή «τραυματισμένη» εκκλησιαστικότητα, η οποία αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία πρέπει να στηριχθεί η προσπάθεια αποκατάστασης της ενότητας. Οι υποστηρικτές του διαλόγου υπενθυμίζουν ότι οι Ιεροί Κανόνες (π.χ. ο 7ος της Β΄ Οικουμενικής Συνόδου και ο 95ος της Πενθέκτης) προέβλεπαν την αποδοχή ορισμένων αιρετικών/σχισματικών στην Εκκλησία «δι' επιρίψεως μύρου» ή ακόμα και μόνο με λιβέλλο (χειρόγραφη μετάνοια), χωρίς αναβάπτιση. Αυτό αποδεικνύει ότι η Εκκλησία αναγνώριζε ιστορικά κάποια μορφή «εκκλησιαστικότητας» ή εγκυρότητας στα μυστήρια των εκτός αυτής, κάνοντας χρήση της Ποιμαντικής Οικονομίας.

Ευχαριστία: Υπογραμμίστηκε η ευχαριστιακή φύση της Εκκλησίας, με το μυστήριο να νοείται ως ανάμνηση της θυσίας, επίκληση του Πνεύματος και κοινωνία των πιστών. Η Ευχαριστιακή Εκκλησιολογία (Ζηζιούλας, Αφανάσιεφ κ.ά.) τονίζει ότι η Εκκλησία φανερώνεται στην ολότητά της στη Θεία Ευχαριστία υπό τον Επίσκοπο. Ο διάλογος δεν αποσκοπεί σε μια «συνομοσπονδία εκκλησιών» (όπως φοβούνται οι επικριτές), αλλά στην υπέρβαση των ιστορικών διααιρέσεων, ώστε να καταστεί δυνατή η κοινή μετοχή στο ίδιο Ποτήριο (Intercommunio), που είναι ο μόνος τελικός κριτής της ενότητας.

Ιερωσύνη: Εντοπίστηκε η δομή της διακονίας (Επίσκοπος, Πρεσβύτερος, Διάκονος) ως ιστορικά διαμορφωμένη και απαραίτητη για την ενότητα.Η Ορθόδοξη Εκκλησία είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση του κειμένου. Η ευχαριστιακή εκκλησιολογία του Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη (Ζηζιούλα) επηρέασε καταλυτικά τα κεφάλαια για την Ευχαριστία και την Ιερωσύνη.

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΚΡΙΤΙΚΗ

1. «Βαπτισματική Θεολογία» & Μυστηριακός Συγκρητισμός : Η αναγνώριση ενός «κοινού βαπτίσματος» μεταξύ όλων των Χριστιανών (ανεξαρτήτως δογματικών διαφορών) θεωρείται θεολογικά απαράδεκτη.  Η αποδοχή του βαπτίσματος των ετεροδόξων θεωρείται ότι εισάγει μια «αόρατη ενότητα» ή εξισώνει την αλήθεια με την αίρεση.

2. Δογματικός Μινιμαλισμός  :Η προσπάθεια εξεύρεσης μιας «κοινής συνισταμένης» ή φράσεων «σύγκλισης»  υποβαθμίζει τις ουσιαστικές δογματικές διαφωνίες. Κείμενα τύπου BEM χρησιμοποιούν ασαφή ή διφορούμενη θεολογική γλώσσα, ώστε να μπορούν να τα υπογράψουν ταυτόχρονα Ορθόδοξοι, Ρωμαιοκαθολικοί και Προτεστάντες, θυσιάζοντας την ακρίβεια του δόγματος χάριν μιας επιφανειακής ενότητας.

3. Θεωρία των «Κλάδων» & Εκκλησιολογική Αλλοίωση :Η συμμετοχή στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (ΠΣΕ) και η αποδοχή του ως χώρου «συνομιλίας Εκκλησιών» νομιμοποιεί έμμεσα τη λεγόμενη «Θεωρία των Κλάδων» (Branch Theory).  Η  Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι απλώς «ένα τμήμα» ή «ένας κλάδος» της διαιρεμένης Χριστιανοσύνης, αλλά η πλήρης και μόνη αυθεντική Εκκλησία του Χριστού. Συνεπώς, η αντιμετώπιση άλλων ομολογιών ως «ισότιμων εκκλησιών» θεωρείται εκκλησιολογική εκτροπή.

4. Παραβίαση των Ιερών Κανόνων (Συμπροσευχές): Η πρακτική πλευρά του οικουμενισμού περιλαμβάνει κοινές προσευχές, λατρευτικές συνάξεις (όπως η «Λειτουργία της Λίμα») και διαχριστιανικά συνέδρια. Οι   Αποστολικοί  Κανόνες και οι  αποφάσεις Οικουμενικών Συνόδων  απαγορεύουν ρητά τη συμπροσευχή με ετεροδόξους/αιρετικούςεπειδή οι πρακτικές αυτές αμβλύνουν το ορθόδοξο φρόνημα των πιστών.

5. Υποβάθμιση της Πατερικής και Μυστηριακής Ακρίβειας: Ειδικά για θέματα όπως η Ιερωσύνη και η Ευχαριστία, υποστηρίζεται ότι οι προτεσταντικές ομολογίες στερούνται αποστολικής διαδοχής και έγκυρης ιερωσύνης. Η προσπάθεια να περιγραφεί η διακονία (Επίσκοπος, Πρεσβύτερος, Διάκονος) ως απλώς «ιστορικά διαμορφωμένη δομή» (όπως συχνά διατυπώνεται σε οικουμενιστικά κείμενα) παραγνωρίζει τον μυστηριακό και αδιάσπαστο θεοσύστατο χαρακτήρα της Ιερωσύνης στην Ορθόδοξη Παράδοση.

----------------------------------------------------------------------

Η ΣΤ΄ Γενική Συνέλευση (Βανκούβερ, 1983)

Η ΣΤ΄ Γενική Συνέλευση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) στο Βανκούβερ (1983) εστίασε στο κεντρικό θέμα: «Ιησούς Χριστός, η ζωή του κόσμου», δίνοντας έμφαση στον εορταστικό χαρακτήρα, τη θεολογική θεμελίωση των αποφάσεων και την κοινή πορεία των Εκκλησιών.

ΟΙ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ

Οι πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για την άντληση των ονομάτων και των πληροφοριών σχετικά με τη συμμετοχή του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Εκκλησίας της Ελλάδος στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (Βανκούβερ 1983, Λίμα 1982 και Ειδική Επιτροπή) είναι οι εξής: Πηγή: ΚΡΙΤΙΚΟΝ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΟΝ ΔΕΛΤΙΟΝ - Παρουσίαση του «Gathered for Life» (επίσημη έκθεση Βανκούβερ 1983). Αυτή η πηγή παρέχει τον ονομαστικό κατάλογο των προσώπων που κατέγραψαν τις εντυπώσεις τους από τη Συνέλευση του Βανκούβερ: Μητροπολίτης Φιλαδελφείας Βαρθολομαίος (νυν Πατριάρχης), Γεώργιος Δαμόπουλος, Ηλίας Μελάς (Μελιά), Νικόλαος Νησιώτης, Αλέξανδρος Παπαδερός, Παρθένιος Καρθαγένης και Γεώργιος Τσέτσης. Αναφέρει τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ιάκωβο ως επικεφαλής της αντιπροσωπείας και προεξάρχοντα της Θείας Λειτουργίας. Μνημονεύει τον Μητροπολίτη Μύρων Χρυσόστομο (Κωνσταντινίδη) για τον ρόλο του στη λειτουργική ζωή και την έκθεση πεπραγμένων. Περιλαμβάνει τον Πρωτοπρεσβύτερο Θεόδωρο Στυλιανόπουλο ως έναν από τους κύριους ομιλητές. Πηγή: «Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΣΤΟ ΠΣΕ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ» (Αναστασία Βασιλειάδου, 2015) Για τη Λίμα (1982): Αναφέρει τη συμβολή των Θωμά Χόπκο, Αλκιβιάδη Καλύβα, Ρομπέρτου Στεφανόπουλου και Αλέξανδρου Παπαδερού στον διάλογο για το κείμενο BEM. Για τον Νικόλαο Νησιώτη: Τεκμηριώνει τον ρόλο του ως Προέδρου της Επιτροπής «Πίστη και Τάξη» (1975-1983). Για την Ειδική Επιτροπή (1998-2002): Παρέχει τον πλήρη κατάλογο των μελών στο Παράρτημα Δ: Οικουμενικό Πατριαρχείο: Μητροπολίτης Γέρων Εφέσου Χρυσόστομος (Συμπρόεδρος), Μητροπολίτης Ηλιουπόλεως Αθανάσιος (Παππάς), Δέσποινα Πρασσά, Μέγας Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Τσέτσης. Εκκλησία της Ελλάδος: Μητροπολίτης Περιστερίου Χρυσόστομος, Μητροπολίτης Καλαβρύτων Αμβρόσιος. Πηγή: «ORTHODOX REFLECTIONS ON THE WAY TO KARLSRUHE» (2022) Αναφέρει τη Μαρίνα Κολοβοπούλου (Καθηγήτρια ΕΚΠΑ) ως εκπρόσωπο της Εκκλησίας της Ελλάδος στην Κεντρική και Εκτελεστική Επιτροπή του ΠΣΕ. Πηγή: «World Council of Churches gives thanks for the life of Fr Georges Tsetsis» Παρέχει πληροφορίες για τη μακροχρόνια δράση και την προσφορά του π. Γεωργίου Τσέτση στο ΠΣΕ ως στελέχους και εκπροσώπου του Πατριαρχείου. Πηγή: «His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew: The Patriarch of Solidarity» Επιβεβαιώνει τη σχέση του Πατριάρχη Βαρθολομαίου με την οικουμενική κίνηση και τη μαθητεία του κοντά στον Νικόλαο Νησιώτη στο Bossey. Εκκλησία της Ελλάδος Μητροπολίτης Περιστερίου Χρυσόστομος (Ζαφείρης): Διατελέσας μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΣΕ, με σημαντική παρουσία στη θεολογική θεμελίωση των θέσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος. Παραπομπή: Χρυσόστομος Ζαφείρης (Μητρ. Περιστερίου), «Η ΣΤ΄ Γενική Συνέλευση του Π.Σ.Ε. στο Βανκούβερ και η Ορθόδοξος Θεολογική Μαρτυρία», περιοδικό Θεολογία, τόμ. 55 (1984). Καθηγητής Πέτρος Βασιλειάδης: Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., ο οποίος διετέλεσε σύμβουλος και μέλος της αντιπροσωπείας, εστιάζοντας στη διακονία, την ευχαριστιακή θεολογία και το κείμενο ΒΕΜ. Παραπομπή: Petros Vassiliades, "The Eucharistic Vision of the Vancouver Assembly", International Review of Mission 73 (1984), σσ. 189–196. Καθηγητής Γεώργιος Γαλίτης: Καθηγητής Καινής Διαθήκης της Θεολογικής Σχολής Αθηνών, με ενεργό συμμετοχή στις θεολογικές ομάδες εργασίας για την Αποστολική Πίστη. Παραπομπή: Γεώργιος Γαλίτης, «Εντυπώσεις και Αξιολόγησις της ΣΤ΄ Γενικής Συνελεύσεως του Π.Σ.Ε.», Εκκλησία 60 (1983). Καθηγητής Βλάσιος Φειδάς: Καθηγητής Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και επιστημονικός σύμβουλος της Εκκλησίας της Ελλάδος σε οικουμενικά θέματα. Παραπομπή: Βλάσιος Φειδάς, «Ορθοδοξία και Οικουμενική Κίνησις: Από το Βανκούβερ στη νέα εποχή», Εκδόσεις Αποστολική Διακονία, Αθήνα 1985.  Οι πηγές που αναφέρουν ονομαστικά τους συμμετέχοντες και τους ομιλητές στην 6η Γενική Συνέλευση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) στο Βανκούβερ (1983) είναι κυρίως η επίσημη έκθεση της Συνέλευσης («Gathered for Life» σε επιμέλεια David Gill) και οι αναλύσεις που περιέχονται στα διαθέσιμα έγγραφα. Γενικές Βιβλιογραφικές Παραπομπές για τη Συμμετοχή: David Gill (ed.), Gathered for Life: Official Report, VI Assembly World Council of Churches, Vancouver, Canada, 24 July – 10 August 1983, WCC Publications, Geneva 1983 (Το επίσημο πρακτικό της Συνέλευσης με πλήρη κατάλογο συνέδρων). A. Jivi, "Life in the Oikoumene: Orthodox Participation at Vancouver", The Ecumenical Review, vol. 36, issue 2 (1984), pp. 174–177. Αναστασία Π. Βασιλειάδου, Η συμμετοχή των Ορθοδόξων στο ΠΣΕ, Εκδόσεις CEMES, Θεσσαλονίκη (αναφορά στο Κεφάλαιο για τη ΣΤ΄ Γενική Συνέλευση)

Οι Προτεραιότητες του ΠΣΕ

Με βάση τις παραπάνω διεργασίες, η Συνέλευση του Βανκούβερ έθεσε τις εξής προτεραιότητες για τη μελλοντική δράση του ΠΣΕ:

1. Κοινή διατύπωση της Αποστολικής Πίστης στο σήμερα, ως θεμέλιο για την ενότητα.
2. Προώθηση οικουμενικών σχέσεων σε όλα τα επίπεδα (μεταξύ Εκκλησιών, κοινοτήτων και οργανισμών).
3. Συντονισμός και εντατικοποίηση της θεολογικής έρευνας (σχέση Ευαγγελίου-πολιτισμού, θεολογική θεμελίωση κοινωνικής ηθικής).
4. Υποστήριξη των Εκκλησιών-Μελών στον ευαγγελισμό και σαφής διακριτοποίηση από τον προσηλυτισμό.
5. Καταπολέμηση του ρατσισμού, της οικονομικής εκμετάλλευσης, του μιλιταρισμού και της ηθικής εκτροπής της επιστήμης/τεχνολογίας.
6. Διαμόρφωση μίας νέας κοινωνικής δομής, όπου κλήρος, λαός, άνδρες, γυναίκες, νέοι, ηλικιωμένοι και άτομα με αναπηρία θα συνυπάρχουν ως ισότιμα μέλη μιας οικογένειας.

Με τις προτεραιότητες αυτές, η Συνέλευση επιδίωξε να επιφέρει μια ουσιαστική ισορροπία στη δράση του ΠΣΕ, χωρίς να λείψουν και τα ψηφίσματα για θέματα διεθνούς επικαιρότητας (Νότια Αφρική, Κεντρική Αμερική, Ειρηνικός, Λίβανος, Παλαιστίνη, Ιεροσόλυμα, Αφγανιστάν, Κύπρος).

 

Οι συνελεύσεις ΛΙΜΑ και ΒΑΝΚΟΥΒΕΡ και ΣΥΝΟΔΟΣ  ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ.

Η Σύνοδος στην Κρήτη (2016) επηρεάστηκε καταλυτικά από τις εξελίξεις στον διαχριστιανικό διάλογο των δεκαετιών του 1980, με επίκεντρο τη διάσκεψη της Λίμα (1982) και τη Ζ΄ Γενική Συνέλευση του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) στο Βανκούβερ (1983).

Στη Λίμα του Περού διαμορφώθηκε το ιστορικό κείμενο «Βάπτισμα, Ευχαριστία, Ιερωσύνη» (BEM - Baptism, Eucharist and Ministry), το οποίο εισήγαγε την έννοια της «συγκλίσεως»  και της αμοιβαίας αναγνώρισης του βαπτίσματος μεταξύ των διαφόρων χριστιανικών ομολογιών. Η ορθόδοξη θεολογική προετοιμασία για την Κρήτη έλαβε σοβαρά υπόψη τη γλώσσα και τις παραδοχές της Λίμα, κάτι που αποτυπώθηκε στο τελικό κείμενο της Συνόδου «Σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον», όπου επιχειρήθηκε η αναγνώριση της «ιστορικής ύπαρξης» άλλων χριστιανικών Εκκλησιών και Ομολογιών χωρίς παράλληλα να υποχωρήσει η Ορθοδοξία από τη δογματική της αποκλειστικότητα.

Στη συνέχεια, στο Βανκούβερ του Καναδά, το ΠΣΕ υιοθέτησε σε μεγάλο βαθμό τα πορίσματα της Λίμα, προωθώντας τη λεγόμενη «Βαπτισματική Θεολογία» (Baptismal Theology)—την ιδέα δηλαδή ότι όλα τα βαπτισμένα μέλη διαφόρων ομολογιών μοιράζονται ήδη μια θεμελιώδη, αν και ατελή, χριστιανική ενότητα. Η εξέλιξη αυτή καθόρισε το πλαίσιο συμμετοχής των Ορθοδόξων στον διαχριστιανικό διάλογο και επηρέασε τη Σύνοδο της Κρήτης διπλά: αφενός επικυρώθηκε η συνέχιση της συμμετοχής στο ΠΣΕ για τη μαρτυρία της αλήθειας, αφετέρου ξεκαθαρίστηκε ότι η συμμετοχή αυτή δεν σημαίνει αποδοχή της «Θεωρίας των Κλάδων» ή εξίσωση της Ορθοδοξίας με τις άλλες ομολογίες.

Τέλος, η γλώσσα που διαμορφώθηκε στη Λίμα και το Βανκούβερ  αποτελεί «δογματικός μινιμαλισμός», καλλιεργώντας έντονη καχυποψία γύρω από τα προσυνοδικά κείμενα.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…